Blackjack in Belgie

Enkele honderden jaren geleden maakten kaartspellen een even groot deel uit van festiviteiten als dansen bij zowat elk koningshuis in Europa. Sommige hoogwaardigheidsbekleders speelden enkel graag en famille, andere zetten hele provincies in bij een potje kaarten. Het Blackjack in Belgie dateert van de 14de eeuw.

Het eerste quartspel Vingt et un aan het hof van Brabant

Een belangrijke historicus in de 19de eeuw was Alexandre Joseph Pinchart. Hij was gepassioneerd door kunst en was gespecialiseerd in kunstgeschiedenis. Als hoofdconservator van de koninklijke archieven van het Koninkrijk België, publiceerde hij in 1870 twee artikelen gebaseerd op de bestudering van de bewaard gebleven leenverheffingen en algemene rekeningen van het Hertogdom Brabant in de 14de eeuw. Deze artikelen “La cour de Jeanne et de Wenceslas et les arts en Brabant” schetsen bijgevolg een indrukwekkend beeld van het decadente, feestelijke hofleven in Belgie:

Tournois, chasses, fêtes, jeux, festins, spectacles de bateleurs de tous genres, récits et chansons de ménestrels et de poëtes, concerts de toutes sortes, tel est le tableau que présente la cour de Brabant, pendant toute la vie de Wenceslas, lorsque le duc et la duchesse se trouvent à Bruxelles en leur hôtel ou palais de Caudenberg.

Uit een kasboek van de hofrekening van Hertogin Johanna van Brabant en haar echtgenoot Wenceslas van Luxemburg, citeert hij het eerste geschreven bewijs dat men daar werkelijk ook kaartspellen speelde. Het is gedateerd 14 mei 1379 en beschrijft de aanschaf van een dek spelkaarten, waarschijnlijk naar aanleiding van een feest dat werd georganiseerd in Brussel, een tijdje later:

“Ghegeven Minenhere ende Minrevrouwen, xiiij in meyo (1379), quartspel met te copen: iiij peters ij gulden, maken viij 1⁄2 mottoenen”.

“Gegeven aan Mijn Heer en Dame op de 14e dag van mei, om een pak kaarten te kopen: 4 Peters, 2 Gulden tezamen de waarde van 8,5 moutons”.

Een Peter, ook Peterman of Pieter, was in eerste instantie een gouden munt met de afbeelding van de apostel Petrus, geslagen te Leuven, Brabant. Later werden er ook zilveren munten van geslagen. ‘Mouton’ was de bijnaam voor een gouden munt gestempeld met een Agnus Dei, als betaalmiddel gebruikt in Vlaanderen en Frankrijk. Een andere aantekening bewijst de aanschaf van een duur pakje van 78 met de hand geschilderde kaarten op perkament, waarschijnlijk afgewerkt met goud. Op 25 juni 1379 van hetzelfde jaar werd ene Ange Van der Noel ook betaald om eveneens een stok kaarten te maken voor de hertogin.
Er werd voor high stakes aan het Hof gepeeld. In de hofrekeningen wordt precies onthuld hoeveel er werd verloren. Dit bevestigt het vermoeden dat het vingt et un een ware rage was, net zoals tegenwoordig het online blackjack.
Op 28 augustus 1380 is er wederom een aantekening te vinden waar Hertogin Johanna, in de volksmond Jeanne, aan een onbekende meester 2,5 kronen betaalde voor de levering van “3 paren kaarten”. De volgende aantekening dateert volgens Pinchart van 21 november 1380, opnieuw voor de aankoop van een kaartspel, deze keer aan de kostprijs van 1 florijn.
De speelkaarten werden zo populair dat er een tekort aan kaartenmakers dreigde waarop werd geanticipeerd door de gilden van de kunstambachten: veel kunstenaars gingen zich specialiseren in het ontwerpen van speelkaarten.

Doornik, het epicentrum van de speelkaarten

In het begin van de 15de eeuw was Doornik was het Parijs van Belgie, waar tal van kunstenaars woonden zoals schilders, beeldhouwers, houtsnijders, goudsmeden, houtgraveurs en kopergraveurs maar ook ambachtslieden zoals messenmakers en schoenmakers. Vele schilders gingen zich verdiepen in het ontwerpen van speelkaarten, omdat de handel erin bijzonder lucratief was.
In die tijd werden speelkaartenmakers ingeschreven in de gilde der schilders.
In het register van de schildersgilde zijn aantekeningen te vinden over de kaartenmaker Michel Noël met als wapen een roos en van Philippe du Bos die een wild zwijn (maar het kan ook een beer zijn)als gekozen merk had. Zij hadden zich in 1427 ingeschreven in de gilde en hebben meegelift op het succes van andere schilders waaronder de nu wereldberoemde Rogier van der Weyden die op hetzelfde moment in de leer was bij de schildersgilde van Doornik. Deze laatste werd in 1432 zelfs de meester van de Doornikse gilde. Hoewel hij nooit officieel heeft bijgedragen aan de kaartenmakerij, zou hij onofficieel wel van invloed zijn geweest op deze small art.
Om verschillende redenen verplaatste zich de kaartenmakerij doorheen de tijd door heel Belgie: Na Doornik was het Antwerpen in de 16e eeuw, Brussel in de 17e eeuw en Namen in de 18e eeuw. In de 19de en 20ste eeuw werden het Luik, Brugge en Gent.

Turnhout, het speelkaarten mekka van Europa

Pieter Corbeels heeft in Belgie de speelkaarten op de kaart gezet. In 1795 verhuisde deze drukker uit Leuven met zijn drukkerij naar Turnhout. In 1798 ging Corbeels zelf vechten tegen de Fransen, en werd 1 van de leider van de Boerenkrijg. Zijn assistent, Philippus Jacobus Brepols, werd aangesteld als tijdelijk waarnemer. Op dat moment floreerde de drukkerij met als voornaamste activiteiten het drukken van paspoorten en pamfletten. Corbeels werd opgepakt door de Fransen en geexecuteerd. De weduwe van Pieter Corbeels beheerde het bedrijf nog een korte tijd na de dood van Corbeels maar heeft het uiteindelijk laten overnemen door Brepols. Vanaf 1800 werden de activiteiten in de drukkerij uitgebreid met o.a. boekbinden, het drukken van religieuze werken en schoolboeken. Daarnaast opende hij een winkel waar papier, lederwaren en hoeden werden verkocht. In 1817 nam hij het bedrijf Le Tellier in Lier over waar kinderstrips werden gedrukt. In 1826 ging hij de concurrentiestrijd aan met de speelkaartenproducenten in Antwerpen, Brussel en Dinant. Hij groeide snel mede doordat hij tegelijk verschillende soorten papier, dus ook karton, produceerde. In 1829 was Brepols de belangrijkste producent van speelkaarten in Belgie. Op 4 mei 1835 kondigde Brepols aan dat zijn schoonzoon het familiebedrijf zou overnemen na zijn dood. Maar toen Brepols overleed in 1845, was zijn schoonzoon al overleden. Zijn enige dochter, Antoinette Brepols, zette de zaken voort met de assistent van haar vader, Stefan Splichal. In 1860 trouwde haar zoon Jan Willem Dierckx, met Josephina Frederika Dessauer, de dochter van een industrieel uit Aschaffenburg (Duitsland). Toen Jan Willem overleed in 1866, werd zijn weduwe Josephina werd het hoofd van de Brepols Company. In 1868 hertrouwde ze met Arthur Dufour, een ingenieur. Aan het begin van de twintigste eeuw nam hun zoon, baron François du Four het familiebedrijf over van zijn moeder. In de tussentijd was het bedrijf uitgegroeid tot de grootste in zijn soort in België en had ongeveer 1000 werknemers. In 1911 werd het bedrijf opgenomen in de NV Etablissementen Brepols en François du Four werd voorzitter van de raad van bestuur van Brepols NV. Tijdens de eerste Wereldoorlog deponeert Brepols Het spel “Vieille France” bij de rechtbank van Turnhout, zodat het wettelijk beschermd is tegen namaak. De Figuurkaarten (c.q. plaatjeskaarten), o.a. de black jack en de azen en rugmotief zoals wij ze nu kennen, worden in 1916 gedeponeerd.
In 1913 en 1930 werden er nieuwe gebouwen aangeschaft, in navolging van een eerste expansie 1887 en 1890, in de Papenstraat in Turnhout. Begin 1921 werd een nieuwe afdeling opgericht voor het drukken van behang.
Om de handelsbeperkingen te omzeilen die in 1932 werden opgelegd door de douanes van Engeland en Frankrijk, werd in Halluin (Frankrijk) de Société Française des Papiers Brepols in het leven geroepen. In 1945 stierf baron François du Four en zijn zoon Jean du Four volgde hem op. De papierproductie takken werden in 1960 samengebracht onder een nieuwe NV, de NV Copa. In 1967 werden de activiteiten ondergebracht door de nieuw opgerichte vennootschap NV Turpa, samen met de afdelingen voor gekleurd papier van Biermans, Van Genechten en NV Copa. In 1970 brachten Brepols, Biermans en Van Genechten hun speelkaarten tak samen en creëerden het bedrijf Carta Mundi, momenteel nog steeds de wereldleider in de productie van speelkaarten. Cartamundi levert vandaag de dag wereldwijd speelkaarten aan o.a. casino’s in alle soorten en gewichten, van ouderwetse papieren kaarten tot speelkaarten met beveiligingscodes, met automatische kwaliteitscontrole technologie. In 2013 is er een tak bijgekomen, Cartamundi Digital, met hoofdkantoor in Drongen, Gent. Zij houden zich bezig met de integratie tussen de fysieke en digitale (speel)kaarten. Zij hebben een technologie ontwikkeld, iCard Technologie, die legio mogelijkheden biedt voor o.a. online gaming via apps, via social media etc. Daarnaast hebben ze ook een eigen retail collectie met licentiekaarten (zoals Disney®, James Bond®, Hasbro®, Rode Duivels®,…)

Belgische Trots

In Turnhout zelf heeft men in 1969 het Nationaal Museum van de speelkaart in het leven geroepen. Hier herbergt men enkele topstukken zoals de drukpers Stanhope N° 88 en zelfs een echte stoommachine. Natuurlijk hebben ze een uitgebreide collectie kaarten en speelkaarten, zelfs uit de Middeleeuwen. Er worden drukdemonstraties gegeven, workshops en educatieve uitstappen voor de schoolgaande kinderen. Momenteel loopt er een interessante tentoonstelling “Kartonnen Wapens, Het Kaartspel tijdens de eerste Wereldoorlog”.

James Bond speelt op z’n Belgisch

Ian Fleming heeft zijn James Bond altijd neergezet als een geoefende meester in kaartspellen zoals Blackjack maar ook van andere casinospellen zoals Roulette. Zijn liefde voor casino’s is een onderdeel van de populaire en zeer begeerde Bond Lifestyle. In de films Casino Royale en Skyfall was de firma Cartamundi de exclusieve leverancier van de speelkaarten en de chips die gebruikt werden in de films.

Schermafbeelding 2014-11-05 om 16.18.18

Schermafbeelding 2014-11-05 om 16.33.04

 
 
  • Betrouwbare Blackjack Casino's
 
 
 
 
 
 
Unibet
  • » 100% Bonus tot €200
  • » 100% Legaal Belgisch Casino
  • » o.a. Live Blackjack
  • Bezoek Unibet
 
 
 
 
Golden Palace
  • » 200% Bonus tot €1000
  • » 100% Legaal Belgisch Casino
  • » 8 Blackjack Varianten
  • Bezoek Golden Palace